Księgarnia przy Fredry


KRĘTE DROGI MYŚLI POLITYCZNEJ JÓZEFA KALASANTEGO SZANIAWSKIEGO 1764-1843

KRĘTE DROGI MYŚLI POLITYCZNEJ JÓZEFA KALASANTEGO SZANIAWSKIEGO 1764-1843

ISBN: 978-83-7654-171-6
Autor: PACZOS S.WYBÓR
Wydawca: PTPN
Rok wydania: 2012
Liczba stron: 528

Cena: 35.00 zł
Książka dostępna również w naszej księgarni w Poznaniu, ul. Fredry 10.

Józef Kalasanty Szaniawski to postać budząca głębokie kontrowersje obejmujące zarówno jego postawę polityczną, jak i charakter uprawianej refleksji. Ten jeden z pierwszych polskich konserwatystów z jednej strony został surowo ocenionym przez potomnych, z drugiej strony został dość szybko zapomniany przez historiografię. Jego myśl ewoluował od filozofii idealistycznej, szukając punktu wyjścia u Kanta, na pozycję antykantowską. Będąc blisko filozofii niemieckiej Fichtego, Schellinga, był jednocześnie entuzjastą francuskiej myśli filozoficznej, przepojonej duchem katolicyzmu. Dostrzegał potrzebę uzupełnienia spekulacji rozumowych duchem chrystianizmu. W ostatnim okresie swojej twórczości starał się połączyć pierwiastki rozumowe z uczuciowymi, wysuwając na pierwszy plan zagadnienia etyczne i religijne. Szaniawski przeszedł w swojej twórczości długą drogę - od poglądu traktującego rozum człowieka jako źródło najpewniejszej wiedzy aż do przekonania, że o ile poznanie rozumowe jest pewne, o tyle zasady moralne wymagają gwarancji w religii zgodnej z rozumem, czyli w chrześcijaństwie.
Szaniawski jako pierwszy podjął próbę znalezienia odpowiedzi na większość pytań nurtujących polskich konserwatystów w kolejnych latach niewoli. Ten doktryner wyostrzył w polskiej myśli konserwatywnej koncepcję ułomności natury ludzkiej i niemożności stworzenia społeczności doskonałej. Zasygnalizował znaczenie tradycji dla życia narodowego i rozumu traktowanego jako narzędzie poznania podlegające ograniczeniu w religii i moralności, a u jego następców także w tradycji, autorytecie i kulturze. Paradoksalnie, choć był ojcem polskiego konserwatyzmu, nikt z późniejszych konserwatystów się do niego nie przyznawał, a jego spuścizna naukowa pozostawała niewykorzystana. To dzięki Szaniawskiemu wykształciło się charakterystyczne podejście do wszystkich zagadnień problemowych, polegające na trzeźwej i zawsze krytycznej ocenie polskich wysiłków duchowych i zdolności politycznych, a także spekulatywna rekonstrukcja polskości zgodnej z wartościami uniwersalnymi. Kolejny propagowany przez niego postulat zamykał się w formule „to, co możliwe”. I choć, pod tym postulatem mogliby się podpisać wszyscy zwolennicy pracy organicznej, ale sens ideologiczny uzyskiwał on tylko w myśli konserwatywnej. Oznaczał akceptację zasadniczych elementów rzeczywistości, ale zakładał też częściowe zmiany, pożądane i skuteczne w miarę możliwości.
Niniejszy wybór pism jest prezentacją w szerokim zakresie pism filozoficznych i polityczno-społecznych Józefa Kalasantego Szaniawskiego. Najważniejszym celem tej publikacji jest przekazanie jego spuścizny pisarskiej, która dotąd pozostawała w trudno dostępnych dziewiętnastowiecznych wydaniach lub fragmentarycznie publikowanych rękopisach. Spuścizna po Szaniawskim jest rozproszona w różnych archiwach i bibliotekach polskich. Między innymi w bibliotece Czartoryskich, w Bibliotece Ojców Jezuitów w Krakowie, Bibliotece im. Zielińskich w Płocku, czy w Archiwum Głównym Akt Dawnych.
Na wybór składa się 19 tekstów. Siedem z nich ma charakter filozoficzny i została w większości wydana w latach 1800-1810, w okresie rozkwitu intelektualnego Szaniawskiego. Do tej pory zaledwie jeden z publikowanych w tym zbiorze tekstów: Użyteczność, wpływ i zalety pięknych kunsztów którego rękopis znajduje się w Bibliotece im Zielińskich w Płocku, został opublikowany pół wieku temu przez Tadeusza Kozaneckiego w „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej”. Pozostałe znajdują się w rękopisach lub zostały wydane na początku XIX wieku. Bardzo ważny jest zamieszczony w wyborze tekst: O naturze i przeznaczeniu urzędowań w społeczności, który jest uważany za najdojrzalszą z prac Szaniawskiego. W wyborze nie znalazła się natomiast, co prawda ważna praca filozoficzna Szaniawskiego: Rady przyjacielskie młodemu czcicielowi nauki i filozofii: pragnącemu znaleźć pewniejszą drogę do prawdziwego i wyższego oświecenia, która po raz pierwszy została wydana w 1805 roku, ponieważ jej przedruk z 1823 roku jest obecnie dostępny w formie elektronicznej na stronach Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Na drugą część wyboru składa się 12 tekstów o tematyce społeczno- politycznej. Duża część z nich to rękopisy znajdujące się zbiorach Biblioteki im. Zielińskich w Płocku, które w niewielkiej części zostały do tej pory opublikowane. W tej części znajduje się również pełny tekst zatytułowany: Niektóre myśli do ogólnych rysów planu Stowarzyszenia Prawdziwych Miłośników Ojczyzny, którego rękopis znajduje się w Bibliotece Polskiej w Paryżu, a który do tej pory zaledwie we fragmentach został przybliżony przez Tomasza Kizwaltera i Jerzego Skowronka polskiemu czytelnikowi w przygotowanym przez nich wyborze pism Drogi do niepodległości czy program defensywna? Oprócz tego w tej części został zamieszczony tekst Szaniawskiego zatytułowany List odpowiedni pisany do przyjaciela względem ustawy rządowej na dniu 3 maja roku 1792 uchwalonej. Przez J.K.S. Szlachcica ziemi Łukowskiej pochodzący 1792 roku, a także wybrane listy do Andrzeja Horodyńskiego, Franciszka Paszkowskiego i Feliksa Łubieńskiego.
W wyborze autor przyjął kryterium merytoryczno-chronologiczne, by ukazać z jednej strony konsekwentność myśli Szaniawskiego, a z drugiej aby uchwycić momenty zwrotne w jego światopoglądzie. W pierwszej części zamieszczone zostały rozważania filozoficzne, w drugiej zaś teksty o tematyce polityczno-społecznej, co ma pozwolić uchwycić wzajemną korelacje pomiędzy obiema płaszczyznami myśli Szaniawskiego.

Zobacz także:


SŁOWNIK BIOGRAFICZNY SŁODOWNIKÓW PIWOWARÓW I KARCZMARZY KRAKOWSKICH

STUDIES ON THE CHRISTIANISATION OF EUROPE
STUDIES ON THE CHRISTIANISATION OF EUROPE

HISTORIA CHIŃSKIEGO SPORTU
HISTORIA CHIŃSKIEGO SPORTU

SYMBOLIKA KAMIENIA JAKO ELEMENT PROCESU LEGITYMIZACJI WŁADZY W CYWILIZACJI
SYMBOLIKA KAMIENIA JAKO ELEMENT PROCESU LEGITYMIZACJI WŁADZY W CYWILIZACJI

NARÓD BEZ PAŃSTWA NA DROGACH DO NOWOCZESNOŚCI
NARÓD BEZ PAŃSTWA NA DROGACH DO NOWOCZESNOŚCI

UCHWAŁY WŁADZ MIASTA PIZY W SPRAWIE POŚMIERTNEGO UHONOROWANIA LUCJUSZA...
UCHWAŁY WŁADZ MIASTA PIZY W SPRAWIE POŚMIERTNEGO UHONOROWANIA LUCJUSZA...

REJESTRY PODYMNEGO WIELKIEGO KSIĘSTWA LITEWSKIEGO KSIĘSTWO ŻMUDZKIE 1690 R.
REJESTRY PODYMNEGO WIELKIEGO KSIĘSTWA LITEWSKIEGO KSIĘSTWO ŻMUDZKIE 1690 R.

WYCHOWANIE CYRUSA
WYCHOWANIE CYRUSA

LISTY JAKUBA KAZIMIERZA RUBINKOWSKIEGO DO ELŻBIETY Z LUBOMIRSKICH SIENIAWSKIEJ
LISTY JAKUBA KAZIMIERZA RUBINKOWSKIEGO DO ELŻBIETY Z LUBOMIRSKICH SIENIAWSKIEJ

Zaloguj się do sklepu
E-mail:
Hasło:
 

Nie masz jeszcze konta?
Możesz je założyć tutaj.

Zapomniałeś hasła? Kliknij tutaj.

Wartość koszyka:
0 zł



Newsletter
E-mail:
Zapisz Wypisz
Nowości
Promocje
Bestsellery